ฐานทางกฎหมาย (Lawful Basis)

ฐานทางกฎหมาย (Lawful Basis) คือ เหตุผลหรือเงื่อนไขตามกฎหมายที่อนุญาตให้ผู้ควบคุมข้อมูลสามารถเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลได้อย่างชอบด้วยกฎหมาย ตามมาตรา 24 ของ PDPA การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลทุกครั้งต้องมีฐานทางกฎหมายอย่างน้อยหนึ่งฐานรองรับ หากไม่มีฐานใดรองรับ การประมวลผลนั้นถือเป็นการละเมิดกฎหมาย

PDPA กำหนดฐานทางกฎหมายสำหรับการประมวลผลข้อมูลทั่วไปไว้ 6 ฐาน ได้แก่ ฐานประโยชน์สำคัญต่อชีวิต (Vital Interest) ฐานสัญญา (Contract) ฐานหน้าที่ตามกฎหมาย (Legal Obligation) ฐานประโยชน์สาธารณะ (Public Interest) ฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย (Legitimate Interest) และฐานความยินยอม (Consent) แต่ละฐานมีเงื่อนไขและขอบเขตการใช้งานที่แตกต่างกัน ผู้ควบคุมข้อมูลต้องเลือกฐานที่เหมาะสมกับกิจกรรมการประมวลผลของตน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือ การคิดว่าทุกกิจกรรมต้องขอความยินยอมเสมอไป ในความเป็นจริง ความยินยอมเป็นเพียงหนึ่งในหกฐาน และมักไม่ใช่ฐานที่เหมาะสมที่สุด เพราะเจ้าของข้อมูลสามารถถอนความยินยอมได้ตลอดเวลา ตัวอย่างเช่น การเก็บข้อมูลลูกค้าเพื่อจัดส่งสินค้าควรใช้ฐานสัญญา ส่วนการเก็บข้อมูลเพื่อปฏิบัติตามกฎหมายภาษีควรใช้ฐานหน้าที่ตามกฎหมาย

สำหรับข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหวตามมาตรา 26 จะมีฐานทางกฎหมายที่จำกัดกว่า โดยหลักการต้องขอความยินยอมโดยชัดแจ้ง เว้นแต่มีข้อยกเว้นเฉพาะ SME จึงควรจัดทำบันทึกกิจกรรมการประมวลผล (Record of Processing Activities) ที่ระบุฐานทางกฎหมายที่ใช้สำหรับแต่ละกิจกรรม เพื่อแสดงความโปร่งใสและพร้อมต่อการตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

Frequently asked questions

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

Related content